Sử dụng nước súc miệng T - B để phòng cúm H1N1

Dưới đây là trả lời trực tuyến của Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính, Viện trưởng Viện các bệnh truyền nhiễm quốc gia và Tiến sĩ Nguyễn Công Tảo, Trưởng phòng xử lý dịch, Sở Y tế Hà Nội.

- Chào tiến sĩ, xin hỏi làm sao để phân biệt cúm bình thường và cúm A/H1N1, nhất là giai đoạn đầu bị cúm? (Phạm Thị Nguyệt, 36 tuổi, Hòa Bình)

- Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính: Trước hết, về mặt triệu chứng lâm sàng, rất khó phân biệt đâu là cúm thường và cúm A/H1N1 bởi vì bệnh nhân đều sốt cao đột ngột trên 38 độ C, có nhức đầu, đau mỏi toàn thân và triệu chứng đường hô hấp nổi bật như ho, chảy nước mũi, viêm và đau họng, tùy theo tổn thương của phổi có thể xuất hiện khó thở ở nhiều mức độ khác nhau.

Tuy nhiên, cũng có thể nghĩ đến H1N1 nếu như bệnh nhân có yếu tố dịch tễ là đến từ vùng có dịch hoặc tiếp xúc gần với người có bệnh đã được khẳng định. Cách tốt nhất để phân định cúm thường với cúm H1N1 là xét nghiệm PCR sẽ cho kết quả chính xác.

- Chào bác sĩ! Cho cháu hỏi sự nguy hiểm của cúm H1N1? (Nguyễn Xuân Lâm, 23 tuổi, Thái nguyên)

- Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính: Về mặt Y tế công cộng thì đại dịch cúm H1N1 rất nguy hiểm vì nó lan tràn nhanh và cũng có nguy cơ gây tử vong cho bệnh nhân, kinh nghiệm cho thấy đại dịch AH1N1 năm 1918-1919 đã làm cho gần 40 triệu người chết trên toàn thế giới. Do vậy chúng ta phải luôn cảnh giác với loại virus cúm mới này. Tuy nhiên, về bệnh cảnh lâm sàng thì cúm A/H1N1 không khác gì cúm mùa, tỉ lệ tử vong cũng chưa cao hơn so với cúm mùa. Các chuyên gia e ngại rằng đến mùa thu đông, virus có thể lan tràn rất nhanh và đột biến thành chủng có độc lực mạnh gây tử vong cao. Thái độ của chúng ta là không được phép thờ ơ với bệnh dịch nhưng cũng không quá hoang mang lo lắng với bệnh dịch này. Để phòng chống đại dịch bạn nên áp dụng các biện pháp dự phòng mà các phương tiện truyền thông đại chúng đã truyền tải.

- Virus cúm H1N1 có thể tồn tại trong môi trường tự nhiên bao lâu, cách nào để tiêu diệt chúng? (Bui Quang Trung, 32 tuổi, TP HCM)

- Tiến sĩ Nguyễn Công Tảo: Hiện tại chưa có một nghiên cứu chính xác về thời gian tồn tại của virus H1N1 trong tự nhiên nhưng chắc chắn virus H1N1 tồn tại bền vững trong môi trường không khí lạnh như: các phòng có điều hòa nhiệt độ... Bên cạnh đó, virus này tồn tại trên bề mặt của sàn nhà, bàn ghế, giường tủ và lây truyền qua đường hô hấp như các chất tiết của dịch mũi, họng, miệng...

Để tiêu diệt chúng, phải sử dụng các chất sát khuẩn như Cloramin B, nước xà phòng... Trong các phòng thí nghiệm, bệnh viện sử dụng đèn cực tím. Trong các gia đình, các cơ quan, khối văn phòng hạn chế sử dụng điều hòa nhiệt độ và thường xuyên mở cửa để thông thoáng không khí trong phòng, nhà ở. Thường xuyên đeo khẩu trang khi giao tiếp và nơi công cộng. Khi người trong gia đình có biểu hiện sốt, hắt hơi sổ mũi... đến ngay cơ sở y tế để theo dõi và điều trị.

- Cho con hỏi nếu người không mắc bệnh mà mang mầm bệnh H1N1 thì virus đó trong khoảng thời gian bao lâu sẽ chết và người đó sẽ không còn là tác nhân truyền bệnh ? (Nguyễn Đình Đạt, 16 tuổi, Quận Thanh Khê, TP. Đà Nẵng)

- Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính: Người lành mang trùng có thể mang virus trong vòng 2 tuần, thậm chí đến một tháng. Do vậy để tránh nguy cơ người này mang mầm bệnh truyền cho người khác thì những gia đình có người bị bệnh H1N1 nên tham gia vào việc giám sát dịch tễ học để được phát hiện và cách ly, xử trí kịp thời.

- Bác sĩ cho hỏi ăn tỏi và uống nước gừng có phòng tránh được H1N1 không ạ? (Thanh Hoa, 29 tuổi, TPHCM)

- Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính: Trước hết việc sử dụng tỏi và nước gừng là bài thuốc dân gian để phòng cúm mùa, còn với H1N1, Bộ Y tế khuyến cáo nên sử dụng các dung dịch sát khuẩn đường hô hấp như súc miệng họng bằng nước TB, listerine.

- Mang khẩu trang thường có phòng tránh được cúm A/H1N1 không, khẩu trang y tế có thể dùng được nhiều lần như khẩu trang thường hay chỉ dùng được một lần duy nhất? (Ng.T.Linh, 21 tuổi, Đà Nẵng)

- Tiến sĩ Nguyễn Công Tảo: Mang khẩu trang là yếu tố rất quan trọng để phòng chống cúm H1N1 nói riêng và tất cả các bệnh dịch lây qua đường hô hấp nói chung. Trong điều kiện thực tế của nước ta, khẩu trang dùng một lần không phổ biến trong cộng đồng vì vậy việc sử dụng khẩu trang vải để sử dụng nhiều lần vẫn được nhưng phải thường xuyên giặt bằng xà phòng, phơi khô ngoài nắng hàng ngày mới được sử dụng lại. Trường hợp cán bộ y tế, các đội cơ động chống dịch H1N1... tại ổ dịch nên dùng khẩu trang sử dụng một lần để tránh lây nhiễm cho cộng đồng.

- Tôi thấy ở Mỹ có rất nhiều trường hợp tử vong vì H1N1, sao Việt Nam chưa thấy có trường hợp nào vậy? Phải chăng Việt Nam bưng bít thông tin hay sức đề kháng của dân ta cao hơn người Mỹ? (Le Thanh Tung, 29 tuổi, Hanoi)

- Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính: Trước hết, điều bạn nói chỉ là phỏng đoán. Việt Nam không bưng bít thông tin mà hằng tuần, hằng ngày vẫn cập nhật tình hình trên các phương tiện thông tin đại chúng. Mỹ sở dĩ có nhiều người tử vong vì dịch đã lan tràn trên toàn bộ nước Mỹ, những người bị tử vong thường là những người có sẵn bệnh khác như cao huyết áp, béo phì, đái tháo đường, suy gan, suy thận, suy tim... nay bị thêm cúm làm bệnh nặng hơn và tử vong. Còn ở Việt Nam dịch mới lan tràn ở 26 tỉnh và chủ yếu xảy ra ở những ca đến từ vùng có dịch, Bộ Y tế mới chỉ xác định có các chùm ca bệnh do tiếp xúc gần ở TP HCM, Đồng Nai, Hà Nội.

- Sáng nay báo có đăng tin "Việt Nam đang xuất hiện các ca nhiễm vi rút H1N1 không có triệu chứng", thế làm sao biết để cách ly ngay và chữa trị kịp thời? (Lê Thị Đoan Nhi, 23 tuổi, 230 Cô Giang Quận 1, TP HCM)

- Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính: Cần phải thực hiện điều tra dịch tễ học tại gia đình và cộng đồng nơi có người bị cúm A/H1N1 đã được khẳng định để thực hiện việc tiệt trùng môi trường và lấy các mẫu bệnh phẩm cho những người tiếp xúc gần đem đi xét nghiệm nhằm phát hiện sớm những người lành mang trùng để cách ly và điệu trị cắt nguồn lây bệnh.

- Vợ và con trai tôi sắp đi du lịch Thái Lan (tour đã mua và không hoãn được). Xin bác sĩ cho lời khuyên làm thế nào có thể phòng lây nhiễm bệnh cúm tốt nhất. (Dn An, 42 tuổi, TP HCM)

- Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính: Tốt nhất là đeo khẩu trang, cần dự phòng mang các dung dịch sát trùng đi theo như nước TB... để khử khuẩn mũi họng thường xuyên, thực hiện tốt vệ sinh cá nhân như đã được khuyến cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng, có thể mang theo một ít paracetamon để uống khi bị sốt và tốt nhất nên kết thúc du lịch và về nước sớm.

- Bị H1N1, người lớn thì có thuốc để uống còn đối với trẻ em tôi đọc báo thấy uống thuốc Tamiflu thì bị gặp ác mộng, lơ mơ. Tôi có con nhỏ mới 17 tháng nên rất sợ. Nếu cháu nhiễm cúm thì cách tốt nhất là đều trị như thế nào. Rất cám ơn (Nguyen Thi Bich Thuy, 30 tuổi, Binh chanh)

- Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính: bệnh nhân vẫn phải sử dụng Tamiflu theo các liều lượng như Bộ Y tế khuyến cáo, còn việc trẻ nhỏ uống thuốc gặp ác mộng, lơ mơ là không đúng.

- Vì sao không có thông báo nào từ phía các nhà chức trách rằng khẩu trang y tế không giúp ngăn ngừa triệt để việc bị nhiễm virus cúm. (Phạm Tiến Dũng, 58 tuổi, 131/12 tô hiến thành Q10 - HCMC)

- Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính: Có rất nhiều phương pháp dự phòng lây nhiễm cúm A/H1N1, các khẩu trang y tế hiện nay là phương tiện tốt nhất để phòng virus cúm đột nhập vào đường hô hấp của bạn mặc dù nó không ngăn chặn được 100%. Tuy nhiên, việc lây nhiễm virus cúm tùy thuộc vào khoảng cách tiếp xúc với bệnh nhân, tùy thuộc vào độc lực của virus, cho nên trong mỗi một hoàn cảnh cụ thể có thể sử dụng nhiều loại khẩu trang khác nhau vẫn có thể dự phòng được bệnh.

- Tôi đọc báo thấy nhiều người tập trung đến khám và xin xét nghiệm tại 2 điểm xét nghiệm H1N1 là Viện vệ sinh dịch tế TW và Viện các bệnh nhiệt đới trong bệnh viện Bạch Mai gây quá tải. Tại sao ngành y tế không tổ chức tập huấn lấy mẫu xét nghiệm có các bệnh viện khác rồi gửi về 2 viện nói trên để làm xét nghiệm để tránh tình trạng quá tải. (Ha Minh Tuan, 36 tuổi, Hanoi Viet Nam)

- Tiến sỹ Nguyễn Văn Kính: Thực ra việc xét nghiệm chỉ có thể tiến hành được ở những nơi có điều kiện kỹ thuật. Hiện nay không phải nhiều nơi làm được xét nghiệm PCR để chẩn đoán, tuy nhiên, Bộ Y tế đã có hướng dẫn việc lấy và vận chuyển mẫu từ các địa điểm khác nhau để chuyển về xét nghiệm tại Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương, các tỉnh hiện nay đều làm như vậy vì họ chưa làm được xét nghiệm này.

Tuy nhiên trong mấy ngày qua, do quá lo lắng, nên nhiều người ở Hà Nội đến hai Viện trên để đòi xét nghiệm nên mới dẫn đến tình trạng quá tải. Vì vậy, khi nghi ngờ mình bị nhiễm cúm A H1N1, bạn nên đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị thì tốt hơn. Ở nhiều nước, ngay cả ở Mỹ, người ta cũng không xét nghiệm cho 100% bệnh nhân, việc xét nghiệm chỉ có ý nghĩa ở giai đoạn đầu khi có ít bệnh nhân để khẳng định tình trạng dịch và mức độ lây lan, giúp cho việc hoạch định các chính sách phòng chống dịch, còn khi dịch đã lan ra cộng đồng, thì việc cách ly, điều trị tại chỗ đóng vai trò quan trọng trong việc cắt đứt nguồn lây bệnh.

- Thưa bác sĩ nếu bị H1N1 mà không điều trị đúng thuốc thì bệnh nhân sẽ tử vong sau bao lâu, nếu không tử vong thì có để lại di chứng gì không? (Trương Trung, 30 tuổi, 65 Lạc trung Hà Nội)

- Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính: Hiện nay tỷ lệ tử vong do cúm A/H1N1 trên toàn thế giới là khoảng 0,2-3%. Nếu không tử vong nghĩa là bệnh đã khỏi hoàn toàn, không để lại di chứng gì. Tuy nhiên, một số nhà khoa học đề nghị cần phải theo dõi trong thời gian dài để biết xem người bệnh có tổn thương não do phản ứng miễn dịch hay không.

- Vui lòng cho biết địa chỉ liên hệ để phun thuốc khử trùng, vì hiện tại công ty tôi đã có người sốt nghi cúm H1N1, đã cho nghỉ, nếu kết quả dương tính với H1N1 chúng tôi muốn liên hệ với cơ quan chức năng để thực hiện các biện pháp dập tắt ổ dịch? (Nguyễn Tân, 31 tuổi, Đinh Công Tráng, Hoàn Kiếm, Hà Nội)

- Tiến sĩ Nguyễn Công Tảo: Hiện tại ở Hà Nội, Trung tâm Y tế dự phòng thành phố và trung tâm y tế các quận huyện là các đơn vị chịu trách nhiệm kiểm soát tình hình dịch bệnh toàn thành phố và trực tiếp xử lý khử trùng tại các ổ dịch. Địa chỉ Trung tâm y tế dự phòng Hà Nội, 70 Nguyễn Chí Thanh, quận Đống Đa. Điện thoại: 043 7730172.

- Để phòng bệnh H1N1 thì khi tiếp xúc đứng xa khoảng bao nhiêu, bệnh có lây qua ăn uống không? (Nguyễn Tấn Tích, 27 tuổi, 271 An Dương Vương - phường An Lạc - quận Bình Tân - TP HCM)

- Tiến sĩ Nguyễn Công Tảo: Khi tiếp xúc bạn phải đeo khẩu trang, khoảng cách tối thiểu là một mét. Virus có thể tồn tại trên bề mặt các vật dụng sinh hoạt, trong không khí. Vì vậy bạn thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc chất sát khuẩn. Hiện tại ở Việt Nam chưa có vắcxin phòng chống cúm H1N1.

- Với công tác phòng chống cúm H1N1 như hiện nay, theo ông dự tính khi nào Việt Nam có thể kiểm soát được dịch cúm nay? Công tác dự trữ thuốc phòng khi dịch bệnh bùng phát hiện nay đạt bao nhiêu % yêu cầu? Liệu có đủ thuốc cho người dân không? (Lê Tuấn Anh, 29 tuổi, Cát Linh - Hà Nội)

- Tiến sĩ Nguyễn Văn Kính: Việc kiểm soát được dịch cúm nhanh hay chậm tùy thuộc vào rất nhiều yếu tố song nếu toàn dân tham gia phòng chống dịch thì sẽ kiểm soát được nhanh hơn. Với nguồn thuốc dự trữ hiện nay, ngành y tế đảm bảo đủ điều trị cho tất cả các trường hợp mắc cúm H1N1 tại Việt Nam.

- Tôi muốn hỏi với tình hình gia tăng dịch cúm nhanh như hiện nay, các công ty, trường học... có cần thực hiện đeo khẩu trang bắt buộc không? (Trần Thanh Mai, 32 tuổi, 23 Hoàng Hoa Thám - quận Tân Bình)

- Tiến sĩ Nguyễn Công Tảo: Chúng tôi khuyến cáo nên đeo khẩu trang thường xuyên, không những ở công sở, trường học mà cả những khu vực công cộng. Người dân không hoang mang trong giai đoạn hiện nay, mà phải bình tĩnh thực hiện đúng theo các khuyến cáo của ngành y tế.

Trích đăng Theo VnExpress.net