Đề tài Chế biến dược liệu sạch

1. Danh sách tác giả:

Ths. Vũ Thị Thuận (Chủ nhiệm đề tài), Ths. Nguyễn Huy Văn, Ths. Bùi Hồng Cường, Ds. Lương Trọng Hoàn, Ths. Phạm Thị Giảng, Ths. Nguyễn Thị Phương Thảo, Ths. Nguyễn Thuý Oanh, Ts. Lê Kim Loan, Ts. Nguyễn Văn Thuận, Ds. Nguyễn Kim Phượng

Thời gian thực hiện:36 tháng(10/2001-10/2004).

2. Mục tiêu:

-Xây dựng được quy trình chế biến sạch các dược liệu actiso, bạch chỉ, cúc hoa.

-Xây dựng được phương pháp kiểm tra và tiêu chuẩn đánh giá dược liệu sạch đã chế biến.

3. Nội dung:

Dược liệu sạch (an toàn) là sản phẩm của giải pháp Nông nghiệp hữu cơ (Organic Farming) và đạt được nhờ thực hiện những yêu cầu Thực hành nông nghiệp tốt GAP (Good Agriculture Practice). 

Nông nghiệp hữu cơ là giải pháp sinh thái học cho sản xuất nông nghiệp đảm bảo được tính an toàn, bền vững, thu được sản phẩm có chất lượng, sản lượng cao, đòi hỏi phải có sự áp dụng tổ hợp các kiến thức bản địa (indigenous knowledge - IK) và công nghệ tiên tiến. 

Đây là lĩnh vực mới trên thế giới và chỉ chiếm dưới 0,5% các sản phẩm nông nghiệp trong hầu hết các nước. Tuy nhiên, đó là một xu thế quan trọng trong phát triển nông nghiệp thế giới vì nông nghiệp hữu cơ là hệ thống tổ hợp quản lý mùa màng cho phép các thành tố của quá trình sản xuất (đất, nước, các thức ăn nuôi dưỡng và vòng sinh học) tương tác với nhau một cách tối ưu để tạo ra không chỉ những sản phẩm có chất lượng và tiêu chuẩn vệ sinh cao mà còn làm tăng thu nhập cho người trồng trong khi vẫn giữ cho hệ thống sản xuất được bền vững xét theo các yếu tố xã hội, kinh tế và môi trường.

Để có được dược liệu sạch, ngoài khâu chọn giống, chọn đất, nuôi trồng, chăm sóc thì thời vụ, thu hoạch, phương pháp thu hái, chế biến, bảo quản giữ vai trò quan trọng, quyết định chất lượng dược liệu. Tất cả các khâu này phải được tiến hành đồng bộ

Phát triển dược liệu sạch là nhằm tạo ra các sản phẩm chất lượng cao, an toàn và hiệu quả, phục vụ tốt hơn cho công tác phòng chữa bệnh cho nhân dân, cũng là góp phần nâng cao uy tín của doanh nghiệp.

Phát triển dược liệu sạch một cách đồng bộ đòi hỏi phải quy hoạch được vùng nuôi trồng thích hợp có thổ nhưỡng, khí hậu, sinh thái phù hợp nhằm đạt được dược liệu có năng suất cao, chất lượng tốt, hiệu quả và đạt được các chỉ tiêu sạch. Do vậy, việc triển khai dược liệu sạch sẽ được tiến hành tại nhiều địa phương. Điều đó không những đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật về các địa phương mà còn góp phần xoá đói giảm nghèo, tăng thu nhập cho nhân dân các vùng trồng dược liệu.

Trong khuôn khổ đề tài này, chúng tôi đã triển khai nghiên cứu chế biến actiso, bạch chỉ, cúc hoa, lựa chọn phương pháp thích hợp để xây dựng quy trình chế biến và xây dựng tiêu chuẩn dược liệu sạch, làm tiền đề cho nghiên cứu triển khai trồng và chế biến các dược liệu khác theo công nghệ sạch.

4. Kết quả:

Actiso được chế biến dạng lá khô bằng phương pháp sấy khô và cao đặc bằng phương pháp chiết xuất từ lá tươi, Bạch chỉ, Cúc hoa chế biến theo phương pháp sấy sinh và không sấy sinh,các sản phẩm đều đạt tiêu chuẩn Dược điển Việt Nam III. Chúng tôi đã xây dựng bổ sung phương pháp định lượng Coumarin trong Bạch chỉ, Flavonoid trong Cúc hoa bằng phương pháp đo độ hấp thụ. Hàm lượng Cynarin trong lá và cao Actiso cao hơn nhiều lần so với quy định Dược điển Việt Nam III. Kết quả kiểm tra dư lượng kim loại nặng cho thấy hàm lượng 5 kim loại nặng Asen, Chì, Đồng, Cadimi, Thuỷ ngân đều ở giới hạn thấp. Kết quả kiểm tra thuốc bảo vệ thực vật (DDT, 666) trên các mẫu nghiên cứu đều không phát hiện được.

Đề tài đã hoàn thành cuối năm 2004 đã báo cáo tại Hội nghị KHCN công ty, Hội nghị KHCN Sở Y tế GTVT đoạt giải A. Đề tài đã được nghiệm thu cấp cơ sở và cấp Nhà nước. 

Sản phẩm dược liệu sạch đã được ứng dụng trong công ty để sản xuất một số chế phẩm: Viên bao Boganic, Trà nhuận gan lợi mật (từ actiso); Viên sáng mắt, Hoàn minh mục địa hoàng, Trà hoà tan Casoran (từ cúc hoa), Thuốc giải cảm (từ bạch chỉ).